4 Ekim 2007 Perşembe

Sevdalinke Bosanske


Photo by: *RICCIO "il colore del ricordo inganna"

Bosna Hersek'in yüzyıllardır söylenen geleneksel aşk türküleridir sevdalinkalar. Çoğunlukla sevdah denir kısaca.

Boşnakların ulusal müziği olsa da eski Yugoslavya'nın tüm bölgelerinde, Makedonya'da, Karadağ'da, Sırbistan'da sevilir. Türklerin Balkanlara gelişinden sonra ortaya çıkmıştır. Çoğunun bestecisi bilinmez.


Photo by: *RICCIO "il colore del ricordo inganna"

Yavaş ya da moderato bir tempo, zengin harmoni ve hüzünlü bir hava. Oryantal, Avrupa ve Sefarad müziğinin bir karışımı olduğunu hissedersiniz dinlerken. Ritim şarkı boyunca değişkendir genellikle. Hüzünlü ve melankoliktir. Nasıl olmasın ki... Sanırsınız ki bu Bosna'nın tarih boyunca çektiği acıların şarkısıdır. Ama hayır bu aşk acısının şarkısıdır. Hayata sevda ile sarılmanın şarkılarıdır. Güzel Boşnak kızlarına vurulan Türk delikanlılarının şarkılarıdır... Zaten o yüzden geleneksel olarak solo erkek sesi ile, akordion, keman, gitarlardan oluşan küçük bir orkestra eşliğinde söylenir. Buna zaman zaman da bass, flüt, klarnet, davul ve yaylılar katılır. Geleneksel olarak bağlama sazı önemli bir yer tutsa da günümüz sevdalinkalarında yerini hüzünlü melodiye eşlik eden oynak akordion almıştır. Geçişlerde kemanın buğulu sesi, ya da akordeonun cilveli ve işveli ezgileri sizi alır Balkanlara götürür. Sözleri genellikle aşk hikayelerini anlatan şiirlerdir.

Sevdalinke ya da sevdah genellikle geleneksel halk sanatçıları tarafından söylenir. En tanınmışları Zaim Imamović, Himzo Polovina, Meho Puzić, Safet Isović, Nedžad Salković, Silvana Armenulić, Zehra Deović, Nada Mamula, Hanka Paldum, Beba Selimović ve Emina Zečaj.

Ama bu güzel ve zengin müzik tabii ki günümüz sanatçılarının ve gruplarının da ilgisini çekmiştir. Mostar Savdah Reunion dünya çapında bir ün kazanmıştır. İşte izleyin, kendiniz görün, taa Fatih Sultan Mehmet, Malkoçoğulları zamanlarından beri sevdah şarkıları neden yakılmış...

Ve işte de Radio Sarajevo arşivlerinden en güzel sevdalinkalardan seçmeler, yalnız sizin için:

Akšam geldi
Ali-paša na Hercegovini
Anadolka
Cijele noc'i hladovina
C(ije je ono djevojc(e
C(udna jada od Mostara grada
Djevojka je zelen bor sadila
Dobro došli kic'eni svatovi
Dunjaluc(e golem ti si
Dvore gradi Komadina Mujo
Ehlimana
Emina 1
Emina 2
Falila se lijepe Mare majka
Gon?e ruzo
Haj oj djevojko
Hasanagin sevdah 1
Hasanagin sevdah 2
Ikindija
Imal' jada ko kad akšam pada
Imam curu malenu
Izvi se Mujo na grade
Ja zagrizoh šareniku jabuku
Jasenice nestalo ti gaza
Jesi li c(ula dušo
Još ne svic'e rujna zora
Jutros pro?oh kroz c(aršiju
Kad ja po?oh na Bentbašu 1
Kad ja po?oh na Bentbašu 2
Kad se jangin iz sokaka pomoli
Karanfile cvjec'e moje
Kliknu vila sa vrha Porima
Komšinica
Kradem ti se u vec(eri
Kraj tanana šadrvana
Lijepi li su mostarski duc'ani
Lutaj pjesmo kazi dragoj
Magla pala do pola Saraj'va
Mehmed paša tri cara sluzio 1
Mehmed paša tri cara sluzio 2
Meni draga sitna pisma piše
Mila majko šalji me na vodu
Moj behare ko li mi te bere
Moj zumbule, moj bulbule
Mujagu majka budila
Mustafuu majka budila
Na prijestolju sjedi sultan
Nema ljepše cure od malene ?ule
Oj boga ti siva ptico sokole
Oj djevojko dzidzo moja
Oj djevojko pod brdom
Okladi se momc(e i djevojc(e
Omere,prvo gledanje
Otputovah u daljine
Otvor vrata od hamama
Pod Skoc(ic'em trava pogazena
Pod Skoc(ic'em trava pogazena
Pod Skoc(ic'em trava pogazena [ 2 ]
Pokraj kuc'e male
Pokraj vrela
Poletjela dva goluba
Poljem se vija Hajdar delija
Pusti me majko
Razbolje se lijepa Hajrija
Sarajevo divno mjesto
Sarhoš Aljo drume zatvaraše
Sitan kamen do kamena
Sjec'aš li se kad si lani
Snijeg pade na behar na voc'e
Stade se cvjec'e rosom kititi 1
Stade se cvjec'e rosom kititi 2
Sunce tone dan se kloni
Širi mjesec po Igmanu zrake
Široka kita rakita
Tamburalo momc(e uz tamburu
Telal vic(e po Hercegovini
Trepetljika trepetala
Tri livade, nigdje hlada nema
U lijepom starom gradu Višegradu 1
U lijepom starom gradu Višegradu 2
U Stambolu na Bosforu 1
U Stambolu na Bosforu 2
U Trebinju gradu
Uspavac'u cvijetak uspomena mojih
Vino piju age Sarajlije
Voljelo se dvoje mladih
Zaplakala stara majka

Hiç yorum yok: